• nl

De afgelopen jaren zijn er, zowel in binnen- als buitenland, veel zaken in de publiciteit geweest van werknemers die op hun werk worden geconfronteerd met een misstand met een maatschappelijk belang. Dat de meningen over klokkenluiders over het algemeen uiteenlopen van “verrader” tot “held” geeft aan dat het onderwerp maatschappelijk veel roering teweeg brengt. Tal van voorbeelden leren ons dat de rechtspositie van de klokkenluider in de hedendaagse samenleving een zwakke schakel is: wie een misstand meldt stuit immers vaak op een muur van onbegrip. Op 1 maart jl. heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel “Huis voor klokkenluiders” aangenomen met als doel om de rechtspositie van de klokkenluider te verbeteren. Naar verwachting zal de wet per 1 juli 2016 in werking treden. In onderstaand nieuwsbericht geef ik beknopt de inhoud van de wet weer.
Wet Huis voor klokkenluiders

De wet beoogt het melden van maatschappelijke misstanden door werknemers in goede banen te leiden en klokkenluiders meer bescherming te bieden. Dit gebeurt onder meer door het oprichten van een onafhankelijk instantie, het zogeheten “Huis voor klokkenluiders” (hierna: “het Huis”). Het Huis kan een onderzoek instellen indien er een vermoeden is van een misstand en kan daarnaast een werknemer voorzien van advies. Zodra er een melding is gedaan mag de werkgever de klokkenluider niet ontslaan op grond van een reden die verband houdt met het klokkenluiden. Ook dient de werkgever, zowel tijdens het onderzoek als daarna, zich te onthouden van enige andere wijze van benadeling. Daar staat tegenover dat de klokkenluider zorgvuldig moet hebben gehandeld en te goeder trouw moet zijn om bescherming van de wet te genieten.

 

Misstand
In het kader van de Wet Huis voor klokkenluiders wordt een misstand omschreven als praktijken die kunnen worden bestempeld als illegaal, gevaarlijk of immoreel en plaatsvinden onder verantwoordelijkheid van de werkgever. Het maatschappelijk belang moet in al deze gevallen in het geding zijn. De misstanden die worden gemeld dienen te hebben plaatsgevonden binnen de organisatie waarvoor de werknemer werkt, heeft gewerkt of bij een andere organisatie als hij door zijn werkzaamheden met die organisatie in aanraking is gekomen.

Procedure

Voor het melden van misstanden geldt de regel “eerst intern, dan extern”. Dit betekent dat, indien er in een bedrijf meer dan vijftig personen werkzaam zijn, de werkgever verplicht is om een interne procedure vast te leggen waarin wordt neergelegd hoe er om dient te worden gegaan bij een vermoeden van een misstand. Pas nadat het vermoeden niet naar behoren is behandeld, kan een werknemer bij het Huis terecht voor een onderzoek.

 

 

Kritische noot

Veel juristen vragen zich af of de klokkenluider niet “monddood” wordt gemaakt door het feit dat klokkenluiders eerst een periode na het zogeheten klokkenluiden moeten wachten wat er naar aanleiding van hun klacht verder gebeurt. Men kan zich afvragen of hierdoor niet de rol van de media wordt miskend en tevens de zuiverende werking van het klokkenluiden wordt ondermijnd: namelijk het openbaren van misstanden. Het is dan ook afwachten hoe doeltreffend de maatregel in de praktijk zal uitpakken.

 

Tot slot

Wees er op bedacht dat u, als werkgever, verplicht bent om (waarschijnlijk) per 1 juli 2016 een interne klokkenluidersregeling binnen uw organisatie te hebben die voldoet aan de wettelijke vereisten. Dit betekent dat u tijdig een dergelijke regeling dient op te stellen. Wij helpen u er graag mee!